به‌مناسبت یکم اکتبر ( ۹ مهرماه) و مصادف با آغاز پویش مبارزه با سرطان پستان، مراقب سلامت بهداشت و درمان شمال شرق‌کشور، بر اهمیت افزایش آگاهی عمومی، شناخت عوامل خطر، توجه به علائم هشداردهنده و تشخیص زودهنگام این بیماری تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی بهداشت و درمان شمال شرق کشور، خانم ابراهیمی، مراقب سلامت بهداشت و درمان شمال شرق کشور، به‌مناسبت یکم اکتبر ( ۹ مهرماه) و مصادف با آغاز پویش مبارزه با سرطان پستان، ضمن تاکید بر اهمیت افزایش آگاهی عمومی، شناخت عوامل خطر، توجه به علائم هشداردهنده و تشخیص زودهنگام این بیماری , گفت:
سرطان پستان یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در میان زنان در بسیاری از نقاط جهان است و در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۴ میلیون زن در جهان به سرطان پستان مبتلا و حدود ۶۹۴ هزار مرگ منتسب به این بیماری برآورد شده است و با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه تشخیص و درمان سرطان پستان، تشخیص زودهنگام و آغاز به‌موقع درمان نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود پیامدهای بیماری و کاهش مرگ‌ومیر دارد.
همچنین سرطان پستان تنها مختص زنان نیست و حدود ۰.۵ تا یک درصد موارد در مردان نیز رخ می‌دهد.
این مراقب سلامت با بیان اینکه تشخیص زودهنگام سرطان پستان یک فرآیند چندمرحله‌ای است، گفت:
در فرد دارای علامت، هدف اصلی شناسایی سریع نشانه‌های مشکوک، ارزیابی بالینی، انجام تصویربرداری و در صورت نیاز نمونه‌برداری و ارجاع برای درمان است.
وی ادامه داد: در مقابل، غربالگری برای افراد فاقد علامت بالینی طراحی شده است. سازمان جهانی بهداشت نیز میان دو مفهوم «تشخیص زودهنگام» و «غربالگری» تفاوت قائل می‌شود و بر ضرورت اتصال هر دو رویکرد به یک مسیر تشخیصی و درمانی کارآمد تأکید دارد.
عوامل خطر سرطان پستان
خانم ابراهیمی، افزایش سن را مهم‌ترین عامل خطر غیرقابل تغییر سرطان پستان عنوان کرد و گفت: سابقه خانوادگی، به‌ویژه در بستگان درجه اول، الگوهای خانوادگی سرطان پستان و تخمدان، سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در سنین پایین و برخی جهش‌های ژرم‌لاین مانند BRCA1 و BRCA2 از عوامل مهم افزایش‌دهنده خطر و چاقی، مصرف الکل، کم‌تحرکی و برخی عوامل هورمونی و باروری نیز با افزایش خطر ابتلا ارتباط دارند.
این مراقب سلامت تأکید کرد: بخش قابل توجهی از موارد سرطان پستان در افرادی رخ می‌دهد که سابقه خانوادگی شناخته‌شده‌ای ندارند؛ بنابراین ارزیابی خطر باید بر اساس سابقه فردی و خانوادگی و در صورت نیاز با استفاده از ابزارهای معتبر ارزیابی خطر و مشاوره ژنتیک انجام شود.
علائمی که نباید نادیده گرفته شوند
وی درباره علائم هشداردهنده سرطان پستان گفت:
- ایجاد توده یا ضخیم‌شدگی جدید در پستان یا زیر بغل،
- تغییر جدید در اندازه یا شکل پستان،
- فرورفتگی یا تغییرات پوستی،
- تورم یا قرمزی پایدار، تغییر جدید در نوک پستان و ترشح غیرطبیعی، به‌ویژه ترشح خونی،
از جمله علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
خانم ابراهیمی خاطرنشان کرد: وجود توده، چه دردناک و چه بدون درد، به‌تنهایی به معنای سرطان نیست و بسیاری از توده‌های پستان خوش‌خیم هستند؛ با این حال، هر تغییر جدید نباید صرفاً به دلیل نداشتن درد یا وجود سابقه بیماری خوش‌خیم نادیده گرفته شود.
غربالگری متناسب با سطح خطر
وی با اشاره به اهمیت غربالگری اظهار داشت: در افراد با خطر متوسط، راهنمای به‌روزشده ACOG در سال ۲۰۲۴، آغاز ماموگرافی از ۴۰ سالگی را توصیه می‌کند و انجام آن هر یک تا دو سال را بر اساس تصمیم‌گیری مشترک فرد و ارائه‌دهنده خدمات سلامت مطرح و افراد پرخطر ممکن است به شروع زودتر ماموگرافی و غربالگری سالانه نیاز داشته باشند؛ بنابراین برنامه غربالگری نباید صرفاً بر اساس یک سن ثابت برای همه افراد تعیین شود و لازم است سطح خطر فرد نیز مورد توجه قرار گیرد.
خودآگاهی نسبت به پستان؛ توجه به تغییرات جدید
مراقب سلامت بهداشت و درمان شمال شرق کشور با اشاره به جایگاه معاینه بالینی گفت: معاینه بالینی پستان در فرد دارای علامت یا یافته مشکوک، اهمیت زیادی دارد؛ اما در زنان بدون علامت، به‌تنهایی جایگزین ماموگرافی غربالگری نیست.
وی افزود: شواهد فعلی از خودآزمایی ساختاریافته پستان به‌عنوان یک روش مستقل غربالگری حمایت نمی‌کنند؛ اما «خودآگاهی نسبت به پستان» بر شناخت ظاهر و قوام معمول پستان و توجه به تغییرات جدید تأکید دارد.
خانم ابراهیمی در پایان گفت: در صورت مشاهده هرگونه تغییر جدید در پستان، مراجعه به پزشک و انجام ارزیابی لازم اهمیت دارد و افزایش آگاهی عمومی، شناخت عوامل خطر و توجه به علائم هشدار می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و کاهش پیامدهای سرطان پستان داشته باشد.