به مناسبت روز جهانی کودک, ۸ اکتبر, (۱۶ مهرماه)، مینا کیانی‌پور، مسئول واکسیناسیون بهداشت و درمان شمالشرق کشور، بر اهمیت توجه همه‌جانبه به سلامت کودکان و فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی آنان تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی بهداشت و درمان شمالشرق کشور، به مناسبت روز جهانی کودک, ۸ اکتبر, مصادف با ۱۶ مهرماه،، مینا کیانی‌پور، مسئول واکسیناسیون بهداشت و درمان شمالشرق کشور، بر اهمیت توجه همه‌جانبه به سلامت کودکان و فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی آنان تأکید کرد.
کیانی‌پور با اشاره به اینکه دوران کودکی یکی از مهم‌ترین مراحل زندگی انسان است، اظهار داشت: رشد جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی کودک در سال‌های ابتدایی زندگی با سرعت زیادی انجام می‌شود و شرایطی که کودک در این دوران تجربه می‌کند، می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت و آینده او داشته باشد.
وی افزود: تأمین سلامت کودکان تنها به درمان بیماری‌ها محدود نمی‌شود، بلکه تغذیه مناسب، خواب کافی، فعالیت بدنی، مراقبت‌های بهداشتی، واکسیناسیون، احساس امنیت و فراهم کردن فرصت‌های مناسب برای یادگیری و رشد نیز از مؤلفه‌های مهم سلامت کودک محسوب می‌شود.
مسئول واکسیناسیون بهداشت و درمان شمالشرق کشور با تأکید بر اهمیت واکسیناسیون در دوران کودکی گفت: واکسیناسیون یکی از مؤثرترین اقدامات پیشگیرانه برای محافظت از کودکان در برابر بیماری‌های قابل پیشگیری است و خانواده‌ها باید نسبت به تکمیل واکسیناسیون کودکان و مراجعه به مراکز بهداشتی در زمان‌های تعیین‌شده توجه داشته باشند.
کیانی‌پور همچنین توجه به سلامت روان و محیط زندگی کودکان را ضروری دانست و گفت: کودکان باید در محیطی امن و آرام و به دور از خشونت، آزار و رفتارهای آسیب‌زا رشد کنند. گفت‌وگو با کودک، بازی، کتاب‌خوانی، پاسخ دادن به پرسش‌های او و فراهم کردن فرصت برای کشف محیط اطراف، نقش مهمی در رشد ذهنی و عاطفی کودکان دارد.
وی ادامه داد: خانواده، جامعه و نظام سلامت در کنار یکدیگر مسئولیت مهمی در تأمین سلامت کودکان دارند و توجه به نیازهای جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی آنان می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نسلی سالم، توانمند و مسئولیت‌پذیر باشد.
روز جهانی کودک فرصتی است برای یادآوری این موضوع که سلامت و امنیت کودکان، تنها یک مسئولیت خانوادگی نیست؛ بلکه سرمایه‌ای ارزشمند برای سلامت و آینده جامعه به شمار می‌رود.
وی در ادامه با تاکید بر اصل مهم تغذیه و تاثیر آن بر میزان رشد و سلامت در سنین مختلف،به رعایت رژیم غذایی مناسب و نیاز بدنی کودک در سنین مختلف رشد اشاره نمود.
تغذیه کودک؛ پایه رشد و تکامل سالم
تغذیه مناسب در دوران کودکی یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر رشد جسمی، تکامل مغزی، یادگیری و تقویت سیستم ایمنی است. نیازهای تغذیه‌ای کودک با افزایش سن تغییر می‌کند و لازم است نوع و مقدار مواد غذایی متناسب با مرحله رشد کودک تنظیم شود.
از تولد تا ۶ ماهگی:
در این دوره، شیر مادر بهترین و کامل‌ترین منبع تغذیه برای نوزاد سالم است و در صورت امکان، تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه نخست زندگی توصیه می‌شود. شیر مادر انرژی، پروتئین، چربی، ویتامین‌ها و بسیاری از عوامل محافظتی مورد نیاز نوزاد را فراهم می‌کند.
از ۶ تا ۱۲ ماهگی:
از حدود شش‌ماهگی، همزمان با ادامه شیردهی، غذای کمکی باید به‌تدریج آغاز شود. غذاها باید از نظر بافت، مقدار و تنوع متناسب با توانایی کودک باشند. در این مرحله، مواد غذایی سرشار از آهن و روی اهمیت ویژه‌ای دارند؛ از جمله گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات و غلات غنی‌شده. سبزیجات، میوه‌ها و مواد غذایی متنوع نیز باید به‌تدریج وارد برنامه غذایی کودک شوند.
از یک تا ۲ سالگی:
در این سن، کودک به تدریج از غذای سفره خانواده استفاده می‌کند؛ البته غذا باید کم‌نمک، کم‌شکر و متناسب با توانایی جویدن کودک باشد. مصرف منابع پروتئینی مانند تخم‌مرغ، گوشت، مرغ، ماهی و حبوبات، لبنیات، غلات کامل، سبزیجات و میوه‌ها برای تأمین نیازهای رشد اهمیت دارد.
۲ تا ۵ سالگی:
با افزایش فعالیت کودک، تأمین انرژی و مواد مغذی کافی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برنامه غذایی کودک باید متنوع باشد و گروه‌های مختلف غذایی را شامل شود. مصرف روزانه میوه و سبزی، لبنیات، منابع پروتئینی و غلات و توجه به دریافت کافی آب، از اصول مهم تغذیه در این دوره است.
سن مدرسه؛ ۶ تا ۱۲ سالگی:
کودک در این دوره به انرژی و مواد مغذی کافی برای رشد، فعالیت بدنی و یادگیری نیاز دارد. صبحانه کامل، میان‌وعده‌های سالم، مصرف پروتئین کافی، میوه و سبزیجات و لبنیات از اصول مهم تغذیه کودکان مدرسه‌ای است. استفاده مکرر از خوراکی‌های بسیار شیرین، نوشیدنی‌های قندی و تنقلات پرنمک می‌تواند کیفیت رژیم غذایی کودک را کاهش دهد.
دوران نوجوانی؛ ۱۳ تا ۱۸ سالگی:
نوجوانی دوره جهش رشد و افزایش نیاز بدن به انرژی، پروتئین، آهن، کلسیم و برخی ویتامین‌هاست. مصرف منابع آهن مانند گوشت، حبوبات و تخم‌مرغ، منابع کلسیم مانند شیر، ماست و پنیر و همچنین میوه و سبزیجات متنوع اهمیت ویژه‌ای دارد. در این دوره، به‌ویژه باید از رژیم‌های غذایی محدودکننده و حذف خودسرانه گروه‌های غذایی پرهیز شود.
چند اصل مهم در تغذیه کودک
1-تنوع غذایی، مهم‌تر از تمرکز بر یک ماده غذایی خاص است.
2-وعده‌های غذایی منظم و میان‌وعده‌های سالم به تأمین نیازهای کودک کمک می‌کنند.
3-مصرف میوه و سبزیجات باید از سال‌های نخست زندگی به یک عادت تبدیل شود.
4-آب باید نوشیدنی اصلی کودک باشد و مصرف نوشیدنی‌های قندی محدود شود.
5-مصرف نمک و شکر، به‌ویژه در سال‌های نخست زندگی، باید محدود باشد.
6-غذاهای متناسب با سن کودک باید از نظر اندازه و بافت تهیه شوند تا خطر خفگی کاهش یابد.
7-رشد کودک باید به‌صورت دوره‌ای از نظر وزن، قد و روند رشد بررسی شود؛ زیرا تنها وزن فعلی کودک برای ارزیابی وضعیت تغذیه کافی نیست.
8-تغذیه مناسب؛ سرمایه‌گذاری برای آینده کودک
تغذیه سالم در سال‌های نخست زندگی تنها برای تأمین انرژی روزانه نیست، بلکه پایه‌ای برای رشد مغز، شکل‌گیری توانایی‌های یادگیری، تقویت سیستم ایمنی و سلامت آینده کودک محسوب می‌شود. بنابراین آموزش خانواده‌ها درباره تغذیه صحیح، در کنار واکسیناسیون، مراقبت‌های بهداشتی و توجه به سلامت روان، باید یکی از محورهای اصلی برنامه‌های سلامت کودک باشد.
روز جهانی کودک فرصتی است تا با نگاهی جامع‌تر به سلامت کودکان، از تولد تا نوجوانی، برای پرورش نسلی سالم، توانمند و برخوردار از فرصت رشد و شکوفایی تلاش کنیم.