به مناسبت روز جهانی آرتروز، ۱۲ اکتبر (۲۰ مهرماه)، مریم رمضانیان، کارشناس پرستاری و مراقب سلامت بهداشت و درمان منطقه شمالشرق ، بر ورزش‌درمانی، کنترل وزن و تشخیص به‌موقع برای حفظ سلامت مفاصل تاکید کرد.
به گزارش روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت شمال شرق کشور، مریم رمضانیان، کارشناس پرستاری و مراقب سلامت این مرکز، به مناسبت روز جهانی آرتروز، ۲۰ مهرماه (۱۲ اکتبر)، با اشاره به اهمیت تشخیص صحیح و مدیریت اصولی بیماری استئوآرتریت (آرتروز)، بر ضرورت توجه به روش‌های درمانی مبتنی بر شواهد علمی و اصلاح سبک زندگی برای کاهش درد و حفظ توانایی حرکتی بیماران تأکید کرد.
وی اظهار داشت: آرتروز یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن اسکلتی‌عضلانی و از علل مهم درد، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی است. برخلاف تصور رایج، این بیماری صرفاً نتیجه افزایش سن یا ساییدگی غضروف نیست، بلکه فرایندی چندعاملی است که غضروف مفصلی، استخوان زیرغضروفی، غشای سینوویال و بافت‌های اطراف مفصل را درگیر می‌کند.
تشخیص صحیح؛ نخستین گام در مدیریت آرتروز
رمضانیان با بیان اینکه تشخیص آرتروز در بسیاری از موارد بر اساس شرح حال و معاینه بالینی امکان‌پذیر است، افزود: درد هنگام فعالیت، خشکی کوتاه‌مدت صبحگاهی و محدودیت حرکتی از علائم شایع این بیماری هستند. تصویربرداری نیز در شرایط خاص و زمانی که بتواند بر تصمیم‌گیری درمانی تأثیر بگذارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ چراکه شدت تغییرات رادیولوژیک همیشه با میزان درد و محدودیت عملکردی بیمار متناسب نیست.
ورزش‌درمانی؛ راهکاری مؤثر برای کاهش درد
این کارشناس پرستاری و مراقب سلامت با اشاره به اهمیت فعالیت بدنی در مدیریت آرتروز گفت: ورزش متناسب با شرایط جسمانی بیمار، یکی از ارکان اصلی درمان غیرجراحی این بیماری است. فعالیت‌های هوازی، تمرینات تقویت عضلات و برنامه‌های ورزشی ترکیبی می‌توانند به کاهش درد، بهبود عملکرد حرکتی، افزایش توانایی راه‌رفتن و ارتقای کیفیت زندگی کمک کنند.
وی افزود: انتخاب نوع و شدت تمرین باید متناسب با وضعیت بیمار، میزان درد و توانایی حرکتی او انجام شود. استمرار فعالیت بدنی و پرهیز از بی‌تحرکی طولانی‌مدت نیز در حفظ عملکرد مفاصل اهمیت دارد.
اصول مهم در پیشگیری و کنترل آرتروز
رمضانیان با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی چندوجهی در مدیریت این بیماری، مهم‌ترین راهکارها را تشریح کرد:
۱. فعالیت بدنی منظم: انجام ورزش‌های هوازی، تمرینات تقویت عضلات و حرکات افزایش انعطاف‌پذیری با رعایت اصول ایمنی و متناسب با شرایط فرد.
۲. کنترل وزن: کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی می‌تواند فشار واردشده بر مفاصل، به‌ویژه زانوها، را کاهش دهد و به بهبود درد و عملکرد حرکتی کمک کند.
۳. درمان دارویی اصولی: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی موضعی، به‌ویژه در آرتروز زانو، از گزینه‌های درمانی اولیه هستند. مصرف داروهای خوراکی باید با توجه به وضعیت سلامت بیمار و خطر عوارض احتمالی، تحت نظر پزشک انجام شود.
۴. تزریق داخل مفصل: تزریق کورتیکواستروئید در برخی بیماران می‌تواند تسکین کوتاه‌مدت ایجاد کند؛ با این حال، این روش درمان قطعی آرتروز محسوب نمی‌شود.
۵. مراجعه به‌موقع به پزشک: در صورت تداوم درد، افزایش محدودیت حرکتی یا بروز علائم غیرمعمول، ارزیابی پزشکی برای تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب ضروری است.
درمان‌های نوین؛ ضرورت توجه به شواهد علمی
وی با اشاره به پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه درمان‌های بازساختی، از جمله سلول‌های بنیادی، اظهار داشت: با وجود پیشرفت‌های علمی در این حوزه، شواهد موجود برای توصیه روتین بسیاری از این روش‌ها کافی نیست. همچنین ادعاهای مربوط به ترمیم قطعی غضروف با مکمل‌ها یا روش‌های تبلیغاتی باید با احتیاط ارزیابی شوند و جایگزین درمان‌های اثبات‌شده نشوند.
حفظ تحرک و کیفیت زندگی؛ هدف اصلی درمان
رمضانیان در پایان خاطرنشان کرد: مدیریت مؤثر آرتروز بر تشخیص صحیح، آموزش بیمار، فعالیت بدنی منظم، کنترل وزن و انتخاب آگاهانه روش‌های درمانی استوار است. هدف اصلی درمان، کاهش درد، حفظ استقلال حرکتی، پیشگیری از محدودیت‌های بیشتر و ارتقای کیفیت زندگی بیماران است؛ اهدافی که با مشارکت فعال بیمار و پیگیری اصولی برنامه درمانی قابل دستیابی هستند.