به مناسبت هفته سلامت روان، ۱۸ تا ۲۴ مهرماه، پزشک خانواده بهداشت و درمان منطقه شمال شرق، با تأکید بر ارتباط تنگاتنگ سلامت روان و جسم، به تشریح تأثیر استرس و فشارهای روانی بر کنترل قند خون، فشارخون و سلامت قلب پرداخت و توجه هم‌زمان به علائم جسمی و وضعیت روانی را از اصول مهم مراقبت مؤثر از سلامت دانست
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی بهداشت و درمان صنعت نفت شمال‌شرق کشور، به مناسبت هفته سلامت روان، دکتر زینب باقری با اشاره به ارتباط متقابل سلامت جسم و روان اظهار کرد: استرس، اضطراب و فشارهای روانی، علاوه بر تأثیر بر خلق‌وخو و کیفیت زندگی، می‌توانند عملکرد بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهند. از سوی دیگر، ابتلا به بیماری‌های مزمنی مانند دیابت، فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی نیز ممکن است سلامت روان افراد را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق علائم جسمی پیش از نسبت دادن آن‌ها به مشکلات روان‌شناختی افزود: تشخیص علل جسمی بر اساس شرح‌حال، معاینه و در صورت نیاز، آزمایش‌ها و بررسی‌های تکمیلی اهمیت دارد؛ برای مثال، تپش قلب ممکن است ناشی از اضطراب باشد، اما اختلالات ریتم قلب، کم‌خونی و بیماری‌های تیروئید نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
تأثیر استرس بر عملکرد بدن
دکتر باقری با اشاره به سازوکار تأثیر استرس بر بدن بیان کرد: هنگام مواجهه با استرس، فعالیت دستگاه عصبی سمپاتیک و ترشح هورمون‌هایی مانند آدرنالین افزایش می‌یابد که می‌تواند موجب افزایش موقت ضربان قلب و فشارخون شود. استرس طولانی‌مدت نیز از طریق اختلال خواب، تغییر عادات غذایی، کاهش فعالیت بدنی و تأثیر بر تنظیم قند خون، سلامت فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
ارتباط سلامت روان و دیابت
ایشان خاطرنشان کرد: استرس می‌تواند بر تنظیم قند خون تأثیر بگذارد و در برخی افراد مبتلا به دیابت، موجب افزایش آن شود. همچنین اضطراب و افسردگی ممکن است رعایت رژیم غذایی، مصرف منظم داروها و پایش قند خون را دشوارتر کند؛ ازاین‌رو، توجه به وضعیت روانی بیماران در کنار کنترل قند خون و تنظیم درمان، اهمیت ویژه‌ای دارد.
سلامت روان و کنترل فشارخون
زینب باقری با اشاره به تأثیر تنش‌های روانی بر فشارخون تصریح کرد: اضطراب و تنش می‌توانند موجب افزایش موقت فشارخون شوند، اما نباید فشارخون بالا را صرفاً به استرس نسبت داد. تشخیص پرفشاری خون به اندازه‌گیری صحیح و ارزیابی مناسب نیاز دارد و مدیریت استرس، اگرچه بخشی از مراقبت‌های سلامت است، جایگزین مصرف داروهای تجویزشده و اصلاح سبک زندگی نمی‌شود.
نقش سلامت روان در مراقبت از قلب
وی افزود: استرس می‌تواند ضربان قلب و فشارخون را افزایش دهد و در برخی افراد، علائم بیماری‌های قلبی را تشدید کند. همچنین اضطراب و افسردگی ممکن است بر فعالیت بدنی، مصرف داروها و پیگیری روند درمان تأثیر منفی بگذارند. توجه به سلامت روان بیماران قلبی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و مشارکت مؤثرتر آنان در روند درمان کمک کند.
این متخصص با تأکید بر اهمیت توجه به علائم هشداردهنده یادآور شد: درد یا فشار جدید در قفسه سینه، به‌ویژه اگر با تنگی نفس، تعریق سرد یا تهوع همراه باشد، نباید در ابتدا به اضطراب نسبت داده شود و نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
راهکارهای مراقبت هم‌زمان از جسم و روان
دکتر باقری برای حفظ سلامت جسم و روان، رعایت مجموعه‌ای از توصیه‌های کاربردی را ضروری دانست و بر موارد زیر تأکید کرد:
انجام فعالیت بدنی منظم و متناسب با شرایط جسمی
توجه به خواب کافی و برنامه غذایی سالم
استفاده از روش‌های سالم مدیریت استرس، مانند تمرین تنفس آرام و حفظ ارتباطات اجتماعی
مصرف منظم داروهای تجویزشده و ادامه پیگیری‌های پزشکی
مراجعه به پزشک یا متخصص سلامت روان در صورت تداوم اضطراب، خلق پایین یا اختلال خواب و تأثیر آن بر زندگی روزمره
سلامت پایدار در گرو تعادل روان و جسم
این پزشک خانواده در پایان تأکید کرد: سلامت جسم و روان از یکدیگر جدا نیستند؛ بنابراین، نه باید علائم جسمی را بدون بررسی به مشکلات روان‌شناختی نسبت داد و نه باید نقش سلامت روان را در پیشگیری، درمان و کنترل بیماری‌ها نادیده گرفت. مراقبت مؤثر از سلامت، مستلزم بررسی دقیق علائم جسمی، توجه به وضعیت روانی و انتخاب درمان متناسب با نیازهای هر فرد است.