روز جهانی نابینایان فرصتی برای بازنگری در نگرش جامعه نسبت به نابینایی و یادآوری اهمیت دسترسی برابر به خدمات سلامت، آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی است. توجه به پیشگیری، تشخیص زودهنگام، توان‌بخشی و حمایت هدفمند، در کنار احترام به استقلال و کرامت انسانی، می‌تواند زمینه‌ساز زندگی سالم‌تر و باکیفیت‌تر برای افراد نابینا باشد.
به گزارش روابط عمومی بهداشت و درمان شمال شرق کشور، به مناسبت روز جهانی نابینایان، ۲۳ مهرماه، فاطمه غلامیان، پرستار خانواده این مجموعه در یادداشتی به اهمیت پیشگیری از اختلالات بینایی، حمایت از افراد نابینا و نقش مراقبان سلامت در ارتقای کیفیت زندگی، افزایش استقلال فردی و تسهیل مشارکت اجتماعی این افراد پرداخت.
خانم غلامیان با تأکید بر اینکه نابینایی به معنای ناتوانی در یادگیری، پیشرفت و زندگی مستقل نیست، اظهار داشت: اختلالات شدید بینایی می‌توانند جنبه‌های مختلف زندگی فرد، از سلامت جسمی و روانی تا تحصیل، اشتغال و روابط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهند؛ اما بسیاری از محدودیت‌های تجربه‌شده از سوی افراد نابینا، با مناسب‌سازی محیط، دسترسی به خدمات توان‌بخشی، آموزش و اصلاح نگرش‌های اجتماعی قابل کاهش است.
وی با اشاره به آمار سازمان جهانی بهداشت افزود: بر اساس گزارش این سازمان، دست‌کم ۲٫۲ میلیارد نفر در جهان با اختلال بینایی دور یا نزدیک زندگی می‌کنند و در دست‌کم یک میلیارد مورد، اختلال بینایی قابل پیشگیری بوده یا هنوز به‌درستی مورد رسیدگی قرار نگرفته است. این آمار، اهمیت پیشگیری، تشخیص زودهنگام، درمان به‌موقع و دسترسی عادلانه به خدمات مراقبت از چشم را بیش از پیش آشکار می‌کند.
شناسایی زودهنگام؛ گامی مؤثر در پیشگیری از نابینایی
پرستار خانواده بهداشت و درمان شمال شرق کشور با بیان اینکه شناسایی عوامل خطر و ارجاع به‌موقع افراد به خدمات تخصصی از اقدامات مهم نظام مراقبت‌های اولیه سلامت است، خاطرنشان کرد: توجه به سابقه بیماری‌های چشمی، پیگیری وضعیت بینایی افراد مبتلا به دیابت، آموزش کنترل قند خون و تشویق به معاینات منظم چشم‌پزشکی، در پیشگیری از برخی آسیب‌های بینایی نقش مهمی دارد.
وی همچنین تأکید کرد: کاهش ناگهانی بینایی، درد شدید چشم یا مشاهده ناگهانی جرقه‌های نوری و افزایش مگس‌پران، به‌ویژه در صورت همراهی با احساس وجود پرده یا سایه در میدان دید، از علائم هشداردهنده‌ای هستند که به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارند.
مراقبان سلامت؛ همراهان توانمندسازی افراد نابینا
غلامیان با اشاره به نقش مراقبان سلامت در ارتقای کیفیت زندگی افراد نابینا اظهار داشت: مراقبت مؤثر تنها به شناسایی مشکلات جسمی محدود نمی‌شود، بلکه آموزش، پیگیری وضعیت سلامت، حمایت روانی، راهنمایی خانواده‌ها و تسهیل دسترسی به خدمات توان‌بخشی را نیز در بر می‌گیرد.
به گفته وی، مناسب‌سازی محیط خانه، ثابت نگه‌داشتن محل وسایل، حذف موانع مسیر رفت‌وآمد و فراهم‌کردن اطلاعات دارویی در قالب‌های قابل‌دسترس، می‌تواند به افزایش ایمنی و استقلال افراد نابینا کمک کند. همچنین استفاده از خط بریل، عصای سفید، صفحه‌خوان‌های تلفن همراه و رایانه و سایر فناوری‌های کمکی، زمینه حضور فعال‌تر این افراد را در زندگی روزمره فراهم می‌کند.
حمایت خانواده؛ از مراقبت تا احترام به استقلال
این پرستار خانواده با تأکید بر اهمیت حمایت روانی و اجتماعی خاطرنشان کرد: نابینایی، به‌ویژه در موارد ناگهانی یا پیشرونده، ممکن است با نگرانی، اضطراب یا کاهش اعتمادبه‌نفس همراه شود؛ ازاین‌رو، شنیدن دغدغه‌های فرد، احترام به احساسات او و فراهم‌کردن فرصت تصمیم‌گیری مستقل، اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: خانواده‌ها باید ضمن فراهم‌کردن محیطی امن، از انجام همه کارها به‌جای فرد نابینا خودداری کنند و فرصت یادگیری، تجربه و تصمیم‌گیری را در اختیار او قرار دهند. صحبت مستقیم با فرد، اجازه‌گرفتن پیش از کمک‌کردن و اطلاع‌دادن هنگام ورود به محیط یا ترک آن، از رفتارهای ساده اما مؤثر در حمایت از استقلال و حفظ کرامت انسانی این افراد است.
دسترس‌پذیری؛ ضرورتی برای مشارکت برابر
غلامیان با اشاره به چالش‌های آموزشی، شغلی و اجتماعی افراد نابینا بیان کرد: دسترسی به منابع آموزشی مناسب، محتوای صوتی، خط بریل، فناوری‌های کمکی، فرصت‌های شغلی برابر و حمل‌ونقل ایمن، از الزامات مشارکت مؤثر این افراد در جامعه است. همچنین فراهم‌کردن خدمات توان‌بخشی بینایی و آموزش جهت‌یابی و حرکت، می‌تواند توانایی افراد را برای انجام مستقل فعالیت‌های روزمره افزایش دهد.
وی تأکید کرد: حمایت از افراد نابینا مسئولیتی مشترک میان نظام سلامت، خانواده‌ها، مراکز آموزشی، محیط‌های کاری و جامعه است و تحقق آن به افزایش آگاهی عمومی، رفع موانع محیطی و احترام به حقوق و توانمندی‌های این افراد نیاز دارد.
سخن پایانی
روز جهانی نابینایان فرصتی برای بازنگری در نگرش جامعه نسبت به نابینایی و یادآوری اهمیت دسترسی برابر به خدمات سلامت، آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی است. توجه به پیشگیری، تشخیص زودهنگام، توان‌بخشی و حمایت هدفمند، در کنار احترام به استقلال و کرامت انسانی، می‌تواند زمینه‌ساز زندگی سالم‌تر و باکیفیت‌تر برای افراد نابینا باشد.