به مناسبت ۱۲ نوامبر (۲۱ آبان‌ماه)، روز جهانی پنومونی (ذات‌الریه)، مریم رمضانیان، مراقب سلامت، و مریم رمضانی مقدم، پرستار اورژانس بهداشت و درمان شمال شرق کشور، در گفت‌وگویی مشترک به بررسی اهمیت این بیماری، عوامل خطر، علائم هشداردهنده، روش‌های تشخیص، عوارض احتمالی و راهکارهای پیشگیری از آن پرداختند و بر ضرورت تشخیص زودهنگام و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی تأکید کردند.
به گزارش روابط عمومی بهداشت و درمان منطقه شمال شرق کشور، به مناسبت ۱۲ نوامبر (۲۱ آبان‌ماه)، روز جهانی پنومونی (ذات‌الریه)، مریم رمضانیان، مراقب سلامت، و مریم رمضانی مقدم، پرستار اورژانس منطقه بهداشت و درمان شمال شرق کشور، در گفت‌وگویی مشترک به بررسی اهمیت این بیماری، عوامل خطر، علائم هشداردهنده، روش‌های تشخیص، عوارض احتمالی و راهکارهای پیشگیری از آن پرداختند و بر ضرورت تشخیص زودهنگام و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی تأکید کردند.
پنومونی چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟
مریم رمضانیان، مراقب سلامت، با اشاره به اهمیت شناخت پنومونی اظهار کرد: پنومونی یا ذات‌الریه، نوعی عفونت حاد ریه است که موجب التهاب بافت ریه، به‌ویژه کیسه‌های هوایی (آلوئول‌ها) می‌شود. در این بیماری، کیسه‌های هوایی ممکن است با مایع یا ترشحات عفونی پر شوند و در نتیجه، تنفس و تبادل اکسیژن با اختلال مواجه شود.
وی افزود:
باکتری‌ها، ویروس‌ها و در برخی موارد قارچ‌ها از عوامل ایجادکننده پنومونی هستند. همچنین ورود مواد غذایی، مایعات یا محتویات معده به مجاری تنفسی می‌تواند موجب بروز پنومونی آسپیراسیون شود.
این کارشناس با اشاره به عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا خاطرنشان کرد: سن بالا، ابتلا به بیماری‌های مزمن قلبی و ریوی، استعمال دخانیات و ضعف سیستم ایمنی از جمله عواملی هستند که احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند.
علائم هشداردهنده؛ سرفه و تنگی نفس را جدی بگیریم.
مریم رمضانی مقدم، پرستار اورژانس، با تأکید بر ضرورت توجه به نشانه‌های بیماری بیان کرد: علائم پنومونی بسته به سن، وضعیت سیستم ایمنی و عامل ایجادکننده آن متفاوت است. تب، سرفه خشک یا همراه با خلط، تنگی نفس، درد قفسه سینه هنگام تنفس عمیق یا سرفه، افزایش تعداد تنفس، ضعف و خستگی، تعریق و کاهش اشتها از مهم‌ترین علائم این بیماری به شمار می‌روند.وی ادامه داد:
در سالمندان ممکن است بیماری بدون تب یا با علائم غیرمعمول بروز کند و نشانه‌هایی مانند گیجی، خواب‌آلودگی یا کاهش سطح هوشیاری مشاهده شود. ازاین‌رو، توجه به تغییرات وضعیت عمومی سالمندان و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی اهمیت ویژه‌ای دارد.
تشخیص زودهنگام؛ گامی مهم در پیشگیری از عوارض
رمضانیان و رمضانی مقدم در ادامه این گفت‌وگو، با اشاره به روش‌های تشخیص پنومونی اظهار کردند: تشخیص این بیماری بر اساس بررسی علائم، معاینه بالینی و در صورت نیاز، انجام آزمایش‌های تشخیصی صورت می‌گیرد.
به گفته آنان، رادیوگرافی قفسه سینه برای بررسی نواحی درگیر ریه، آزمایش خون برای ارزیابی شواهد عفونت و التهاب، اندازه‌گیری میزان اشباع اکسیژن خون با دستگاه پالس اکسیمتر و در موارد منتخب، آزمایش و کشت خلط یا کشت خون از جمله روش‌های تشخیصی هستند. همچنین در شرایط خاص و در صورت نیاز، سی‌تی‌اسکن قفسه سینه انجام می‌شود.
ایشان تأکید کردند که تشخیص به‌موقع و انتخاب درمان مناسب بر اساس علت بیماری و وضعیت بیمار، نقش مهمی در کنترل عفونت، کاهش احتمال پیشرفت بیماری و پیشگیری از عوارض جدی دارد.
عوارض احتمالی پنومونی چیست؟
در صورت شدید بودن بیماری یا تأخیر در تشخیص و درمان مناسب، احتمال بروز عوارضی مانند نارسایی تنفسی، تجمع مایع در فضای جنب، آمپیم یا تجمع چرک در این فضا، آبسه ریه و سپسیس وجود دارد.
آنان افزودند: توجه به علائم هشداردهنده و پیگیری توصیه‌های درمانی اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز تنگی نفس شدید، کاهش سطح اکسیژن خون یا اختلال در سطح هوشیاری، باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کرد.
پیشگیری از پنومونی؛ راهکارهایی برای حفظ سلامت ریه‌ها
رمضانیان و رمضانی مقدم در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با تأکید بر نقش اقدامات پیشگیرانه در کاهش خطر ابتلا به پنومونی، رعایت بهداشت دست‌ها، ترک سیگار و پرهیز از قرار گرفتن در معرض دود آن، رعایت بهداشت دهان و دندان، تغذیه مناسب و رعایت اصول پیشگیری از عفونت را از مهم‌ترین راهکارهای محافظت از سلامت دستگاه تنفسی برشمردند.
در ادامه بر اهمیت واکسیناسیون، از جمله دریافت سالانه واکسن آنفلوانزا و واکسن پنوموکوک برای گروه‌های واجد شرایط، مطابق با توصیه‌های پزشکی، تأکید کردند.
سلامت ریه‌ها در فصل سرما؛ آگاهی و پیشگیری را جدی بگیریم.
در پایان این گفت‌وگو، این دو کارشناس تأکید کردند:
پنومونی یکی از بیماری‌های عفونی مهم دستگاه تنفس است که می‌تواند افراد را در تمام گروه‌های سنی درگیر کند. هرچند این بیماری در فصول سرد نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، محدود به زمستان نیست و در تمام طول سال ممکن است رخ دهد.
افزایش آگاهی عمومی، شناخت علائم هشداردهنده، رعایت اصول پیشگیری و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش عوارض و مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری داشته باشد.